Dönergeç
Anadolu'nun kadim damgaları, dört boyutlu bir fizik problemi ve bir mühendisin dokuz aylık yasla başlayan yolculuğu — Dönergeç, Türk mitolojisinin köklerinden çağdaş bir bilimkurgu inşa eder.
Dönergeç, kadim Türk mitolojisini, Göktürkçe damgaları ve modern fiziği tek bir anlatının içinde buluşturan çok katmanlı bir bilimkurgu-mit projesidir. Otuz altı yaşındaki bir mühendisin bilgisayar ekranında beliren beş kadim damga ile başlar. Bu damgalar rastgele değildir: Türkçenin en eski semantik kökleridir — dilin dünyayı ilk kez adlandırdığı sesler. Ve mühendis onları takip ettikçe, kadim Türk kavimlerinin gördüğü ama adlandıramadığı bir gerçekliğin eşiğine varır. Hikâye, Anadolu'nun gerçek tarihi mekânlarını (Salihler Kaya Yazıtları gibi Peçenek/Hun döneminden kalma petroglif alanlarını) ve gerçek kadim inanç sistemlerini kurmacanın omurgası olarak kullanır — yani sadece “kadim gibi” değil, kadimin kendisinden konuşur.
Evrenin Kavramları
Damgalar
Beş kadim Göktürk damgası (𐰇 𐰆 𐰑 𐰱 𐱃), sadece semboller değil, dilin en eski katmanından gelen fiil kökleridir. Her biri bir eylem alanı temsil eder: düşünmek, muktedir olmak, ayırmak, kutsal davete girmek, adını kazanmak. Beş damga birleştiğinde, insanlığın hem yükselişinin hem düşüşünün haritasını çıkarır. Ve altıncı bir damga daha vardır — geç bulunan, unutulan, hikâyenin başkarakterinin yolculuğuyla açığa çıkacak olan.
Bekçiler
Bu evrende Dünya bir gezegen değildir sadece — bir bilinçtir. Bekçiler, Dünya'nın kendisinden türeyen, insan biçimli ama insan olmayan varlıklardır. Herhangi bir yerde belirebilirler; herhangi bir olayı ölçebilirler. Yardım etmezler. Sadece ölçerler. Ve bir eşik geçildiğinde — kendi kararlarıyla değil, dokunun refleksiyle — müdahale ederler. Nasıl müdahale edeceklerine, uygarlığın nasıl davrandığına bakarak karar verirler.
Erlik
Türk mitolojisinin yeraltı sahibi Erlik, Dönergeç'te bir varlık değildir tam olarak — bir çekirdek etkidir. İnsanın kendini yükseltme, seçkinleşme, birleşerek büyüme arzusuna yerleşen bir gölgedir. Sürekli fısıldar, hep destekler, hep önerir — ama önerdiği yol her seferinde yutulmaya çıkar. Dönergeç'te Erlik "kötü" değildir; arzuya karışmış bir sesin adıdır.
Gök Soylular
Gökten indiği söylenen kadim bir kavim. Türk mitolojisindeki "gök inişli" motiflerin arkasında duran bu Soylular, teknoloji olmadan mucize yaratabilecek kadar doğru bir "konumlanma" bilgisine sahiptiler. Ancak yükselişleri onları çöktürdü — kendi başarılarının içine yutuldular. Bugün Anadolu bozkırında toprağa gömülü tümülüsler, onların bıraktığı işaretlerdir. Onları anlayan bir sonraki uygarlık yükselişin sınırını görebilir. Anlamayan onları tekrar eder.
Dördüncü Boyut
Dönergeç'in fiziği kurmaca değildir; matematiksel olarak var olan dördüncü uzaysal boyut ile çalışır. Zaman değildir — bir yöndür. Ve o yöne bir kere bakabilen bir kişi, Dünya'yı bir daha aynı şekilde göremez.
Ton ve Görsel Dil
Dönergeç sessiz bir bilimkurgudur. Patlama değil, sızıntı. Kıyamet değil, ölçüm. Bir mühendisin ekranında beliren beş küçük sembol, bir laboratuvarda kararsız davranan hücreler, bir bozkırda uzaktan görülen tümülüs — büyük olay küçük detayda saklıdır.
- Anadolu bozkırı, ova, tümülüs, kaya yazıtı
- Göktürk runiği ve Peçenek/Hun petroglifleri
- Modern bir Ankara evi, mühendislik yazılımı, laboratuvar
- Karanlık kurgan iç odaları, taş köprü, havada asılı geometri
- Elektronik renkler (mor gökyüzü, ekran mavisi) doğal renklere sızar
Dönergeç, Anadolu'nun kadim malzemesini yerel bir folklor gibi değil, evrensel bir kaynak gibi kullanır. Mısır'ın gök katmanlarını, Nordik Yggdrasil'i, Hint loka'larını aynı yapının bağımsız tanıkları olarak tanır. Türk mitolojisini merkezine alır ama içine kapanmaz.
Mevcut Durum
ONOZ Labs eseri · Medeniyet Mühendisi imzalı
Medeniyet Mühendisi hakkında